Backup i Disaster Recovery

01Dlaczego backup zawodzi w dniu awarii

Kopia zapasowa rzadko psuje się po cichu w konsoli. Psuje się w dniu, w którym jest potrzebna. Zadanie kończy się sukcesem, ale kopiuje nie ten wolumin, baza ERP zapisuje się w stanie, z którego nie da się jej uruchomić, a hasło do repozytorium zna jedna osoba, która właśnie jest na urlopie.

Druga częsta sytuacja: kopia stoi na tym samym serwerze albo w tej samej sieci co dane. Taka kopia nie chroni przed najczęstszymi scenariuszami, czyli zaszyfrowaniem przez ransomware, pożarem i kradzieżą. Trzecia: snapshot maszyny wirtualnej uznany za backup. Snapshot leży na tym samym magazynie co maszyna, więc ginie razem z nią.

Większość firm dowiaduje się o tym dopiero przy pierwszej prawdziwej awarii. Wolimy, żeby to wyszło na próbnym odtworzeniu.

02RPO i RTO: dwa pytania przed planem kopii

Zanim dobierzemy narzędzia, pytamy o dwie rzeczy, o które rzadko ktoś pyta. Ile danych możesz stracić, czyli z jakiego momentu musi pochodzić ostatnia kopia (RPO). I jak długo firma wytrzyma bez systemu, zanim zacznie tracić klientów albo terminy (RTO).

Z tych dwóch odpowiedzi wynika, czy wystarczy kopia nocna, czy potrzebna jest replikacja na drugi serwer, i gdzie trzymamy egzemplarz poza siedzibą. Punktem wyjścia jest zasada 3-2-1: trzy kopie danych, na dwóch różnych nośnikach, w tym jedna poza firmą.

03Co robimy w ramach backupu i DR

• Rozpoznanie. Sprawdzamy, co faktycznie jest kopiowane, gdzie leżą kopie, kto ma do nich dostęp i czy ktokolwiek kiedyś z nich odtwarzał.
• Kopie serwerów i ERP na Veeam. Maszyny wirtualne na Hyper-V i Proxmox, serwery Windows i Linux, bazy MS SQL pod Comarch, WAPRO, Symfonię czy Subiekta.
• Replikacja. Tam, gdzie RTO liczy się w godzinach, a nie w dniach, replikujemy kluczowe maszyny na drugi serwer, żeby po awarii uruchomić kopię zamiast odbudowywać system od zera.
• Kopia poza siedzibą. Egzemplarz, którego nie zaszyfruje ten sam atak i nie spali ten sam pożar.
• Backup Microsoft 365. Poczta, OneDrive, SharePoint i Teams. Microsoft odpowiada za dostępność usługi, a nie za odzyskanie danych skasowanych przez pracownika albo zaszyfrowanych na jego koncie. Więcej o tym na stronie Microsoft 365 dla firm.
• Monitoring. Serwery i zadania kopii obejmujemy monitoringiem Zabbix, żeby nieudana kopia albo pełny dysk nie czekały na zgłoszenie od użytkownika.
• Plan awaryjny. Spisana kolejność kroków po awarii: co uruchamiamy najpierw, kto decyduje, gdzie są hasła i kopie. Dokument zostaje u Ciebie.

04Test odtworzenia backupu: jak to wygląda

U każdego klienta ze stałą opieką robimy okresowe odtworzenie próbne na środowisku testowym i zapisujemy wynik. Nie sprawdzamy, czy plik kopii istnieje. Sprawdzamy, czy z niego wstaje działający system.

• Odtworzenie w izolacji. Maszynę albo bazę uruchamiamy z kopii obok produkcji, bez wpływu na pracę zespołu.
• Sprawdzenie danych. Logujemy się do programu, otwieramy ostatnie dokumenty, sprawdzamy, czy baza jest spójna.
• Pomiar czasu. Mierzymy, ile realnie trwa powrót, i porównujemy to z RTO, które firma uznała za dopuszczalne.
• Raport na piśmie. Co odtworzyliśmy, ile to trwało, co nie zadziałało i co poprawiamy.

Tak pracowaliśmy przy migracji Comarch Optima na serwer: kopie na Veeam, plan DR i monitoring Zabbix, a w efekcie stabilne środowisko zdalne. Opis jest w realizacjach.

05Ile kosztuje backup z testem odtworzenia

Najczęściej backup prowadzimy w ramach stałej opieki IT. W pakiecie STANDARD od 4000 zł netto miesięcznie jest backup z testem odtworzenia i monitoring z alertami. W pakiecie PREMIUM od 8000 zł netto dochodzi test odtworzenia DR na Veeam raz na kwartał.

Jeżeli potrzebujesz tylko uporządkowania kopii i planu awaryjnego, bez abonamentu, liczymy to stawką administracji od 300 zł/h netto. Najpierw robimy bezpłatne rozpoznanie, potem dostajesz zakres i kwotę na piśmie. Osobno na fakturze są narzędzia, na przykład licencje kopii Microsoft 365, oraz miejsce na kopię poza siedzibą. Ich koszt też podajemy przed startem.

Cena zależy głównie od liczby serwerów i baz, wymaganego RTO oraz tego, czy potrzebna jest replikacja. Dlatego nie podajemy jednej kwoty za backup.

06Czego nie robimy

Nie liczymy snapshotu jako kopii zapasowej i nie raportujemy liczby wykonanych kopii zamiast wyniku odtworzenia. Nie obiecujemy czasu powrotu, którego nie zmierzyliśmy na teście.

Nie dokładamy dyżuru 24/7. Monitoring zbiera alerty na bieżąco, a na awarię krytyczną reagujemy w ciągu 4 godzin roboczych. To cel, a nie SLA z karami umownymi. Hasła do repozytoriów i dokumentacja kopii są własnością Twojej firmy i zostają u Ciebie także po zakończeniu współpracy.

07Kto to robi

Backup i plan awaryjny prowadzi Michał Pietruczyk, współzałożyciel BITESOFT, od ponad dwunastu lat administrator, DevOps i project manager: infrastruktura odporna na awarie, ERP i audyty bezpieczeństwa. Gdy odtworzenie wymaga skryptu albo integracji, pisze ją Jarosław Szmidt, drugi współzałożyciel. Na urlopy i większe projekty mamy zaplecze w partnerskiej firmie IT. Jeżeli chcesz najpierw sprawdzić, jak kopie wypadają na tle reszty zabezpieczeń, zacznij od audytu bezpieczeństwa IT.

08Pytania o backup i Disaster Recovery